Birleşmiş Milletler’e bağlı UNCTAD, Orta Doğu’daki gerilimin küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmesini güncelledi. Kurum, özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan aksaklıkların enerji, ticaret ve finans sistemlerinde ciddi baskı oluşturduğunu açıkladı.
Yapılan açıklamada, şubat ayı sonunda tırmanan gerilimle birlikte küresel ekonomik koşulların hızla kötüleştiği vurgulandı. Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin dramatik şekilde düştüğü, günlük ortalama 130 seviyesinden mart ayında sadece 6’ya kadar gerilediği belirtildi.
Bu durumun, dünya genelinde petrol ve doğal gaz arzını doğrudan etkilediğine dikkat çekilirken, enerji piyasalarındaki şokun üretimden lojistiğe kadar birçok alanda maliyetleri artırdığı ifade edildi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin, küresel tedarik zincirlerine hızla yansıdığı belirtilen açıklamada, özellikle petrol ve LNG taşıyan gemilerin bu durumdan en ağır şekilde etkilendiği kaydedildi. Konteyner ve kuru yük taşımacılığı ise nispeten daha az etkilenmesine rağmen artan maliyet baskısıyla karşı karşıya kaldı.
Açıklamada ayrıca, enerji krizinin devam etmesi halinde fiyatların uzun süre yüksek kalabileceği ve bunun da enflasyon üzerinde kalıcı baskı oluşturabileceği ifade edildi. Özellikle Orta Doğu enerji kaynaklarına bağımlı olan Güney Asya ve Avrupa bölgelerinin daha fazla risk altında olduğu vurgulandı.
Küresel ticaretin 2026 yılına güçlü bir başlangıç yaptığı ancak yılın ilerleyen dönemlerinde yavaşlama beklendiği belirtilirken, mal ticareti büyümesinin yüzde 1,5 ila 2,5 aralığına gerileyebileceği öngörüldü. Küresel ekonomik büyümenin ise yüzde 2,9 seviyesinden yüzde 2,6’ya düşmesi bekleniyor.
Artan jeopolitik risklerin yatırımcı davranışlarını da etkilediğine dikkat çekilen değerlendirmede, yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaştığı ve özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha belirgin satışlar görüldüğü aktarıldı.
Gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinde değer kaybı yaşandığı, bunun da enerji ve gıda gibi temel ithalat kalemlerini daha pahalı hale getirdiği ifade edildi.
Uzmanlara göre mevcut belirsizlik devam ederse, küresel ticaret ve finans piyasalarında daha geniş çaplı bir krizin tetiklenme ihtimali artabilir.
